پاسخ گیاه زینتی بنفشه آفریقایی به کاربرد کودهای زیستی کمپوست زباله، کمپوست گرانوله گوگرددارو ورمی کمپوست

  • admin
  • شنبه 01 آبان 1395
  • 0
  • 67909

پاسخ گیاه زینتی بنفشه آفریقایی به کاربرد کودهای زیستی کمپوست زباله، کمپوست گرانوله گوگرددارو ورمی کمپوست

 علیرضا صفاری

 

چکیده

رشد روز افزون جمعیت و به دنبال آن توسعه صنایع سنگین، سبب آلودگیهای وسیع در سطح محیط زیست گردیدهاست. امروزه استفاده از منابع غیر آلاینده و سازگار با محیط زیست، برای تأمین بستر رشد گیاهان، توجه بیشتر محققان را جلب کرده است. خطر آلودگی محیط زیست، به ویژه خاک و آبهای زیر زمینی، به دنبال استفاده از منابع آلاینده سبب شده که روشهای جایگزین کشت خاکی و به ویژه بسترهای کشت از کاربرد و اهمیت بیشتری برخوردار باشند. این آلودگیها نه تنها موجب صدمه به کیفیت خاک جهت تولید بهینه محصول، بلکه موجب خطراتی جبران ناپذیر به سلامت انسانها نیز شده است. در حال حاضر، پاک سازی محیط زیست از آلاینده ها، از اهداف اساسی بسیاری از تحقیقات می باشد.این تحقیق به منظور بررسی اثر کودهای زیستی تولید شده در سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری مشهد روی گیاه زینتی بنفشه آفریقایی به صورت طرح فاکتوریل با 3 تکرار انجام گرفت. فاکتورهای طرح شامل انواع مختلف کود به 3 صورت( کمپوست زباله، ورمی کمپوست و کمپوست گرانوله گوگرددار) در پلات اصلی و مقادیر مختلف کود در 4 سطح( 5%، 10%، 15% و 20%) بودند.نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد اثرات اصلی و فرعی و همچنین اثر متقابل نوع کود در مقدار کود معنی دار شده است.کود ورمی کمپوست با نسبت 10 درصد حجم وزنی خاک گلدان اثر بهتر و مژثری نسبت به سایر کودهای مورد آزمایش روی شاخصهای اندازه گیری شده داشت.

واژه های کلیدی

کودزیستی، ورمی کمپوست،کمپوست گرانوله گوگرددار، کمپوست زباله،بنفشه آفریقایی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

رشد روز افزون جمعیت و به دنبال آن توسعه صنایع سنگین، سبب آلودگیهای وسیع در سطح محیط زیست گردیده است(13). امروزه استفاده از منابع غیر آلاینده و سازگار با محیط زیست، برای تأمین بستر رشد گیاهان، توجه بیشتر محققان را جلب کرده است. خطر آلودگی محیط زیست، به ویژه خاک و آبهای زیر زمینی، به دنبال استفاده از منابع آلاینده سبب شده که روشهای جایگزین کشت خاکی و به ویژه بسترهای کشت از کاربرد و اهمیت بیشتری برخوردار باشند(6). این آلودگیها نه تنها موجب صدمه به کیفیت خاک جهت تولید بهینه محصول، بلکه موجب خطراتی جبران ناپذیر به سلامت انسانها نیز شده است(4). در حال حاضر، پاک سازی محیط زیست از آلاینده ها، از اهداف اساسی بسیاری از تحقیقات می باشد(3).کودهای شیمیایی که به مقادیر بسیار زیاد و به قیمت ارزان با استفاده از سوختهای فسیلی و استخراج رسوبات مصرفی تولید می شوند، استفاده از منابع غذایی آلی را کاهش داده اند. امروزه کودهای معدنی و بعضی از عملیات زراعی نظیر سوزاندن بقایای گیاهی شدیداً مقدار مواد آلی در خاکها را کاهش می دهد. کاهش مواد آلی خاک بر خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک مؤثر است و خطر فرسایش را افزایش می دهد(12). بروز مشکلات اقتصادی و زیست محیطی ناشی از مصرف بی رویه کودهای شیمیایی و نیز توجه به قابلیتهای ذاتی، بسیار جالب و متنوع موجودات خاکزی از جمله کرمهای خاکی موجب گردیده که یکی از مهمترین و کاربردی ترین زمینه های مورد تحقیق در کشاورزی پایدار، تلاش برای تولید کودهای زیستی و آلی باشد(5).تولید زباله های شهری به علت افزایش روز افزون جمعیت و گسترش شهرها افزایش یافته است به طوریکه حجم انبوه انواع زباله های شهری به خصوص در مناطق پرجمعیت، برنامه ریزان مربوطه را ناگزیر به سمت مدیریت اصولی و صحیح دفع زباله سوق داده است. یکی از مناسبترین روشهای مدیریت دفع زباله، بازیافت و تبدیل آن به کود آلی کمپوست است(9). به طور کلی موادی مانند زباله های جامد شهری، لجن فاضلاب، مواد زائد موجود در بستر قارچ خوراکی و حتی بقایای گیاهی به عنوان مواد نامطلوب و کم ارزش به حساب می آیند. اخیراً مطالعات زیادی نشان داده که چنین موادی پس از کمپوست شدن مناسب، می توانند به عنوان بستر رشد استفاده شوند(7). یکی دیگر از روشهای مدیریت زباله ها، تبدیل آنها به یک محصول با کیفیت تر به نام ورمی کمپوست است(8 و 11). تولید ورمی کمپوست، یک فرآیندBiotechnologica  -Eco است که کمپلکسهای آلی را پردازش و به هوموس پایدار تبدیل می کند. تحقیقات مختلف نشان داده که کود کمپوست یا دامی دارای مقدار زیادی از جمله نیتروژن، فسفر، پتاسیم و آهن است. ماده آلی، بهترین نوع کود برای تقویت خاک و رشد مناسب گیاه است. استفاده از مواد آلی در بخش کشاورزی، نه تنها از لحاظ بهداشتی سالم و بدون عوارض است، بلکه از جنبه اقتصادی نیز مقرون به صرفه است(10). یکی دیگر از روشهای تولید کود آلی، تبدیل کمپوست به محصولی بهتر و مفید تربه نام کمپوست گرانوله گوگرد دار می باشد که بر پایه کمپوست زباله و دیگر افزودنیها از قبیل گوگرد، ملاس چغندر قند و ماده معدنی بنتونیت تولید می گردد. توانایی این کود در افزایش عملکرد محصولات کشاورزی به اثبات رسیده است. بر این اساس، هدف از این تحقیق، بررسی پتانسیل کودهای کمپوست زباله، ورمی کمپوست و کمپوست گرانوله روی روند رشد گیاه زینتی پتوس می باشد.

مواد و روشها

به منظور بررسی اثر کودهای زیستی تولید شده در کارخانه کود آلی سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری مشهد روی روند رشدی گیاه زینتی بنفشه آفریقایی، آزمایشی به صورت فاکتوریل با 3 تکرار در گلخانه کارخانه کود آلی در سال 1387 انجام شد. فاکتورهای طرح شامل انواع مختلف کود به 3 صورت کمپوست زباله، ورمی کمپوست و کمپوست گرانوله گوگرددار به ترتیب (F1،F2وF3) در پلات اصلی و مقادیر مختلف کود در 4 سطح 5%، 10%، 15% و 20% به ترتیب(q1، q2، q3 وq4) در پلات فرعی قرار داشتند. مقادیر کودی در نظر گرفته شده بر اساس حجم خاک گلدان بود.جهت انجام آزمایش از گیاه مادر قلمه های متعدد گرفته شد و پس از ریشه دار کردن آنها در دما و رطوبت کنترل شده، در هنگام انتخاب قلمه ها برای کاشت سعی شد یکنواختی از نظر طول قلمه ،طول ریشه و قطر قلمه رعایت شود. قلمه های تهیه شده برای ریشه زایی به مدت 3 ماه در ماسه نگهداری شدند. به منظور کاشت قلمه های ریشه دار شده در گلدان، از خاک و کودهای مورد استفاده نمونه گیری شد و در آزمایشگاه کارخانه کود آلی مورد تجزیه فیزیکی- شیمیایی قرار گرفت که نتایج آن در جداول 1 و 2 آمده است.

 

 

جدول1- خصوصیات شیمیایی خاک مورد آزمایش آزمایش

ازت کل

%

پتاسیم قابل جذب

P.P.M

فسفر قابل جذب P.P.M

در صد کربن آلی

O.C

درصد مواد خنثی شونده

T.N.V

اسیدیته کل اشباعPH

هدایت الکتریکی

ds/m

دفعات نمونه گیری

073/0

430

0/4

59/0

0/15

7/7

18/1

1

073/0

195

6/1

13/0

6/18

8/7

90/1

2

013/0

117

8/1

03/0

8/17

2/8

10/2

3

                          جدول2-نتایج آنالیز فیزیکی- شیمیایی کودهای مورد آزمایش

نام کود  

نام تست                   

کمپوست زباله

ورمی کمپوست

کمپوست گرانوله گوگرددار

درصد رطوبت

20-10

30-25

6-5

درصد جذب آب

110-90

115-100

100-95

pH

7.5-7

8.5-8

7.5-6.5

EC ds/m

کمتراز5

6-4

کمتراز6

درصد کربن آلی

22-19

22-17

20-15

درصد نیتروژن کل

1.6-1.3

1.6-1.3

1.6-1.3

درصد مواد آلی

40-30

40-35

40-35

C/N نسبت

14-13

16-12

13-11

درصد سدیم

9/0-6/0

9/0-6/0

9/0-6/0

درصد پتاسیم

1.5-9/0

1.5-9/0

1.5-9/0

درصد گوگرد

-

-

10

تمام شرایط گلخانه اعم از دما، رطوبت و نور برای تیمارها یکسان بود.در طول اجرای آزمایش، تعداد برگها و گلهای جدید مورد شمارش قرار گرفتند و در فرمهای خاص ثبت گردیدند. شاخص سطح برگ نیز مورد اندازه گیری قرار گرفت.

 

نتایج و بحث

نتایج تجزیه واریانس شاخصهای اندازه گیری شده در جدول 3 آمده است.همانطور که ملاحظه می شود، اثر نوع کود، مقدار کود و برهمکنش آنها در سطح 1درصد معنی دار شده اند.

جدول3-خلاصه نتایج تجزیه واریانس (میانگین مربعات) شاخصهای اندازه گیری شده

منابع تغییرات

درجه آزادی

تعداد برگ

تعداد گل

شاخص سطح برگ

بلوک(تکرار)

2

778/0ns

111/0ns

032/0ns

نوع کود(A)

2

**141.694

**17.027

**12.044

مقدار کود(B)

3

**81.852

**3.954

**11.219

نوع کود*مقدار کود

6

**21.213

**7.176

**1.767

خطا

22

899/0

202/0

07/0

**:وجود اختلاف بسیار معنی دار در سطح 1 درصد   *:وجود اختلاف معنی دار در سطح 5 درصد  ns: عدم وجود اختلاف معنی دار

در این آزمایش کود ورمی کمپوست در 2 فاکتور تعداد برگ و تعداد گل، عملکرد بهتری نسبت به دو نوع کود دیگر داشته است که به دلیل حضور مواد آلی بیشتر و Ec کمتر در کود می باشد. از طرفی، چون کود ورمی کمپوست حاصل مدفوع کرمهایی است که از مواد آلی و فساد پذیر استفاده کرده اند، لذا به هنگام دفع مواد هضم شده از بدن کرم، فعل و انفعالات خاصی روی مواد مصرفی صورت می گیرد و موادی از قبیل اسید آمینه و پروتئین به آن اضافه می گردند،در نتیجه کود حاصل بسیار غنی می باشد. زمانی که این کود مورد استفاده قرار می گیرد، عناصر غذایی موجود در آن تجزیه شده و گیاه به راحتی قادر به جذب آنها می باشد.همانطور که در نمودارهای 1،2و3دیده می شود کود کمپوست زباله در هیچ کدام از شاخصهای اندازه گیری شده، موفق نبوده است و حتی در فاکتور تعداد گل، باعث از بین رفتن گلها نیز شده است.

نمودار1-عملکرد کودهای آلی در خصوص تعداد برگ

 

نمودار2-عملکرد کودهای آلی در خصوص تعداد گل

کود کمپوست گرانوله گوگرددار در هر 3 فاکتور، نسبت به کمپوست زباله بهتر عمل نموده استو حتی در مورد شاخص سطح برگ نیز با کود ورمی کمپوست برابر شده است ولی در دو فاکتور دیگر یعنی تعداد برگ و تعداد گل نسبت به ورمی کمپوست ضعیف تر بوده است.

نمودار3-عملکرد کودهای آلی در خصوص شاخص سطح برگ

در خصوص اثرات متقابل نوع کود در مقدار کود باید به این نکته اشاره شود که با افزایش مقدار کود کمپوست زباله از 5 درصد به 20 درصد، رشد گلها در تمام فاکتورها دچار افت گردیدکه به دلیل حضور عناصر غذایی بیش از حد مورد نیاز گیاه، تجزیه سریع در خاک و قرارگیری عناصر غذایی آزاد شده در محدوده ریشه می باشد. همانطور که در نمودارهای مربوط به اثر متقابل نوع کود در مقدار کود مشخص است، زمانی که 5درصد کود کمپوست زباله در خاک گلها اعمال گردید، گلها حداقل در 2 فاکتور تعداد برگ و شاخص سطح برگ مطلوب ظاهر شدند ولی با افزایش مقدار استفاده از 5 درصد به 20 درصد، توقف رشد در همه فاکتورها ظاهر گشت. بنابراین، اگر استفاده از کمپوست زباله در گلهای آپارتمانی خصوصاً بنفشه آفریقایی مد نظر باشد باید با احتیاط کامل و با نسبت 5 درصد حجم وزنی خاک گلدان و یا کمتر مورد استفاده قرار گیرد. در غیر این صورت، استفاده از این کود، حداقل در گلهای آپارتمانی قابل توصیه نمی باشد. در خصوص کود کمپوست گرانوله گوگرددار، اشاره به این نکته حائز اهمیت است که با افزایش مقدار کود در خاک از 5 به 20 درصد، همه فاکتورهای اندازه گیری شده، روند منظمی را طی نکردند و در مورد فاکتور تعداد برگ، مقدار 15 درصد کود و در فاکتور شاخص سطح برگ، مقدار 10 درصد کود عملکرد بهتری نسبت به سایر مقادیر داشتند بنابراین به دلیل مشخص نبودن روند خاصی و اینکه گیاه به چه مقدار کود کمپوست گرانوله گوگرددار پاسخ مثبت می دهد، قابل توصیه نمی باشد.

نمودار4-اثر متقابل نوع کود*مقدار کود بر تعداد برگ

نمودار5-اثر متقابل نوع کود*مقدار کود بر تعداد گل

 

 

در خصوص کود ورمی کمپوست، مشخص است که مقدار 10 درصد کود اعمال شده در حجم وزنی خاک گلدان، حداقل در 2 فاکتور تعداد برگ و تعداد گل به طور قاطع و تا حدودی در فاکتور شاخص سطح برگ نسبت به سایر کودها برتری دارد.

نمودار6-اثر متقابل نوع کود*مقدار کود بر شاخص سطح برگ

بنابراین استفاده از کود ورمی کمپوست به مقدار 10 درصد از حجم وزنی خاک گلدان برای گلهای آپارتمانی و به خصوص بنفشه آفریقایی قابل توصیه می باشد.جدول 4 مقایسه میانگینهای فاکتورهای اندازه گیری شده را نشان می دهد. همانطور که ملاحظه می شود، کود ورمی کمپوست در همه فاکتورها نسبت به سایر کودهای آلی دیگر از عملکرد بهتری برخوردار است.

جدول 4- نتایج مقایسه میانگین فاکتورهای اندازه گیری شده

 

حروف غیر مشابه بیانگر اختلاف در سطح 5 درصد می باشد.

نتیجه گیری

کودهای بیولوژیکی و آلی در مقایسه با سایر کودها دارای ارزش غذایی و اصلاحی بیشتری بوده و آزمایشات مختلف این را اثبات می کند. ورمی کمپوست نیز که از این دسته می باشد دارای مزایای عمده ای بوده و در مقایسه با سایر کودهای زیستی برتری های بیشماری دارد. لذا با استفاده از این کودها و به خصوص ورمی کمپوست در بنفشه آفریقایی، افزایش رشد گیاه در تمام شاخصها حاصل می شود. از این رو تبدیلات زیستی از جمله مهمترین روشهای کمپوست سازی بوده که علاوه بر ارزش اقتصادی، مزایای حفاظت زیست محیطی را نیز به دنبال دارد.

 

شاخصسطح برگ LAI

تعدادگل

تعداد برگ

                                  نوع کود

نوع شاخص

1.775b

./.c

19.25c

کمپوست زباله

3.482a

2.33a

25.833a

ورمی کمپوست

3.538a

1.58b

24.25b

کمپوست گرانوله گوگرددار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع مورد استفاده

[1]    خوش گفتار منش، الف.ج.،م.کلباسی.(1381). اثر باقیمانده شیرابه بر ویژگیهای خاک  و رشد و عملکردگندم. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی.6: 148-141.

[2]    ملکوتی، محمد جعفر.(1370). کودها و حاصلخیزی خاک. مرکز نشر دانشگاهی تهران.

[3] ..Adriano,D.C.,Bollag, J.M.,Frankenberger,W.T.jr.& Sims, R.C.(1999). Biodegradation of contaminated soil, Agronomy Monigraph 372, in Science Society of America,Madison,772.

[4]....Alvarez-Bernal, D.,Garcia-Diaz,E.L.,Contreras-Ramos.,S.M.,Dendooven.L., 2006.Dissipation of polycyclic aromatic hydrocarbons from soil added with manuar or vermicompost.Chemo sphere 65,1642-1651.

[5] .  .Dominguez,J.,C.A.Edwards and S.Subler.1997. A comparation of vermicomposting and composting. Biocycle.38:57-59.

[6] . .Garcia,M.C.,Estrella,F.S.,Lopez,M.J., and J.Moreno.2006. Influence of microbial inoculation and composting material on the evaluation of humic-like substances during composting of horticultural wastes.Process Biochemistry 41:1438-1443.

[7].. Garcia-Gomez,A.,Bernal,M.P.,A.Roig.2002.Growth of ornamental plants in two composts prepared from agroindustrial wastes.Bioresource Technology 83,81-87.

[8]… Hand.P.,Hayes,W.A.,Frankland,J.C.Satchell,J.E.1988. The vermicomposting of cow slurry. Pedobiologia 31,199-209.

[9] …Levy,J.S.,B.R.Taylor.2003. Effect of pulp mill solids and tree composts on early growth of tomatoes. Bioresource Technology,89:297-305.

[10]… Parthasarathi,K.2007. Influence of moisture on the activity of perionix excavates(perrier) and microbial-nutrient dynamics of pressmud vermicompost.Division of vremibiotechnology,Department of Zoology, Annamalainagar University,Annamalainagar-608002,India.

[11] ..Raymond,C.L.Martin,Jr.,J.H.,Veuhauser.E.F.,1988.Stabilization of liquid municipal sludge using earthworms. In:Earthworms in waste and in Environment management. SPB Academic Publishing. The Hague, the Netherland PP.95-110.

[12] Tejada,M.,M.M.Doboa,C.Benitez,J.L.Gonzales.2001. Study of composting of cotton .residues. Bioresource Technology,79.199-202.

[13]]..Zakia,D.P.,Kathrin,M.,Schwab,A.2005.Assesment of Contaminant Lability Phytoremediation of polycyclic Aromatic Hydrocarbon Impact soil, Environmental Pollution 137:187-197.

 

نظرات

برای این مطلب هیچ نظری ارسال نشده است.

ارسال نظر

لطفا عبارتی را که در تصویر میبینید وارد کنید.
به حروف کوچک و بزرگ حساس نمی باشد.

مقالات

پاسخ گیاه زینتی بنفشه آفریقایی به کاربرد کودهای زیستی کمپوست زباله، کمپوست گرانوله گوگرددارو ورمی کمپوست

رشد روز افزون جمعیت و به دنبال آن توسعه صنایع سنگین، سبب آلودگیهای وسیع در سطح محیط
زیست گردیده است. امروزه استفاده از منابع غیر آلاینده و سازگار با محیط زیست، برای تأمین بستر
رشد گیاهان، توجه بیشتر محققان را جلب کرده است

شركت كيميا كمپوست پارس

ورمی واش چیست و فرق آن با چای کمپوست؟

ورمي كمپوست

 

... چای کمپوست همان طور که گفته شد به پس آب خارج شده از ورمی کمپوست اطلاق می شود که گاهی